{"id":124,"date":"2017-12-07T10:39:18","date_gmt":"2017-12-07T09:39:18","guid":{"rendered":"https:\/\/obserwatorium-cta.pl\/?page_id=124"},"modified":"2018-03-12T21:06:55","modified_gmt":"2018-03-12T20:06:55","slug":"maly-teleskop-czerenkowa","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/obserwatorium-cta.pl\/?page_id=124","title":{"rendered":"Ma\u0142y teleskop Czerenkowa"},"content":{"rendered":"<p>Prototyp ma\u0142ego teleskopu Czerenkowa (SST-1M) realizowany jest ca\u0142o\u015bciowo w Polsce i Szwajcarii, ze znacz\u0105cym udzia\u0142em Czech, i z niewielkim udzia\u0142em Ukrainy i Irlandii. Sie\u0107 takich teleskop\u00f3w jest planowana jako jeden z g\u0142\u00f3wnych element\u00f3w po\u0142udniowego obserwatorium CTA i b\u0119dzie tworzona przez 70 ma\u0142ych teleskop\u00f3w.<\/p>\n<p>Obecny zaawansowany prototyp teleskopu SST-1M jest w ocenie wielu specjalist\u00f3w najlepszym projektem ma\u0142ego teleskopu w CTA, wybijaj\u0105cym si\u0119 z jednej strony prostot\u0105 konstrukcji mechanicznej, a z drugiej \u2013 najnowocze\u015bniejszym rozwi\u0105zaniem dla kamery z ultraszybk\u0105 cyfrow\u0105 elektronik\u0105 DigiCam i wykorzystaniem nowych w tej dziedzinie bada\u0144 fotopowielaczy p\u00f3\u0142przewodnikowych (specjalnie zbudowanych dla obecnego projektu przez firm\u0119 Hamamatsu).<\/p>\n<p>Ma\u0142e teleskopy (SST, ang. small size telescope) obserwatorium &#8222;Cherenkov Telescope Array&#8221; (CTA) b\u0119d\u0105 posiada\u0142y zwierciad\u0142a o \u015brednicy 4 metr\u00f3w.<\/p>\n<p>Proponowane rozwi\u0105zanie jest uniwersalne (odporne na zmiany warunk\u00f3w zewn\u0119trznych) dla planowanych pomiar\u00f3w i wysoce niezawodne, co potwierdzi\u0142y testy we wrze\u015bniu 2017 roku.<\/p>\n<p><strong>Zasada dzia\u0142ania<\/strong><\/p>\n<p>Prototyp teleskopu SST-1M budowany w Polsce wyposa\u017cony jest w optyk\u0119 typu Daviesa-Cottona, kt\u00f3re sk\u0142ada si\u0119 ze sferycznej czaszy z mozaikowymi zwierciad\u0142ami (18 element\u00f3w).<\/p>\n<p>Zwierciad\u0142a skupiaj\u0105 \u015bwiat\u0142o p\u0119ku cz\u0105stek bezpo\u015brednio na kamerze teleskopu, dlatego nazywa si\u0119 go te\u017c teleskopem z pojedynczym reflektorem (ang. one-mirror telescope; 1M).<\/p>\n<p>Konstrukcja Daviesa-Cottona oferuje prosty i tani spos\u00f3b eliminacji aberracji optycznych wp\u0142ywaj\u0105cych niekorzystnie na uzyskiwany obraz p\u0119ku (wielko\u015b\u0107 plamki dyfrakcyjnej teleskopu) i dlatego jest powszechnie akceptowanym rozwi\u0105zaniem w dzia\u0142aj\u0105cych obecnie naziemnych obserwatoriach astronomii gamma.<\/p>\n<p>SST-1M wykorzystuje innowacyjn\u0105 kamer\u0119 opart\u0105 na fotopowielaczach krzemowych (SiPM). W przeciwie\u0144stwie do standardowych fotopowielaczy, SiPM mog\u0105 dzia\u0142a\u0107 r\u00f3wnie\u017c podczas ksi\u0119\u017cycowych nocy. Odczyt SiPM oparty jest na w pe\u0142ni cyfrowym i programowalnym podej\u015bciu <a href=\"https:\/\/arxiv.org\/ftp\/arxiv\/papers\/1508\/1508.06082.pdf\">DigiCam<\/a>, podobnym do FlashCam, ale pasuj\u0105cym do mniejszego korpusu kamery.<\/p>\n<p>Zesp\u00f3\u0142 (&#8222;sie\u0107&#8221;) ma\u0142ych teleskop\u00f3w b\u0119dzie zoptymalizowana do zbierania foton\u00f3w promieniowania gamma o najwy\u017cszych energiach, do oko\u0142o 300 TeV.<\/p>\n<p><strong>Wi\u0119cej informacji<\/strong><\/p>\n<p>Polski zesp\u00f3\u0142 konstruktor\u00f3w z Instytutu Fizyki J\u0105drowej Polskiej Akademii Nauk w Krakowie odpowiedzialny jest za:<br \/>\n\u2022 zaprojektowanie konstrukcji mechanicznej ma\u0142ego teleskopu<br \/>\n\u2022 budow\u0119 prototypu teleskopu<br \/>\n\u2022 budow\u0119 nap\u0119du teleskopu<\/p>\n<p>Prototypowy teleskop (SST-1M) ma czasz\u0119 o \u015brednicy 4 metr\u00f3w, ogniskow\u0105 5,6 metra i pole widzenia (z planowan\u0105 kamer\u0105) 9 stopni.<\/p>\n<p>Prototyp o tych parametrach pozwoli na opracowanie nowoczesnych rozwi\u0105za\u0144 konstrukcyjnych, jednocze\u015bnie optymalizuj\u0105c koszty, kt\u00f3re s\u0105 istotne dla tak wielkiego projektu, jakim jest CTA.<\/p>\n<p>Atutami polskiej konstrukcji jest:<\/p>\n<ol>\n<li>Zastosowanie przez polski zesp\u00f3\u0142 systemu nap\u0119d\u00f3w opartych o dwie niezale\u017cne przek\u0142adnie typu \u015blimak-\u015blimacznica wraz z \u0142o\u017cyskiem. Prototyp tego nap\u0119du zosta\u0142 wcze\u015bniej u\u017cyty przez niemiecki zesp\u00f3\u0142 z DESY przy budowie \u015bredniego teleskopu. U\u017cycie tej samej koncepcji nap\u0119d\u00f3w u\u0142atwi ich produkcj\u0119 dla ma\u0142ych i \u015brednich teleskop\u00f3w Czerenkowa.<\/li>\n<li>U\u017cycie w konstrukcji komercyjnie dost\u0119pnych profili stalowych i pr\u0119t\u00f3w napinaj\u0105cych maszt teleskopu. Zbudowana z nich konstrukcja jest testowana i optymalizowana za pomoc\u0105 modeli komputerowych. Analiza obejmuje obci\u0105\u017cenia zwi\u0105zane z wiatrem, \u015bniegiem, oblodzeniem teleskopu i trz\u0119sieniami ziemi. Cel tj. optymalizacja koszt\u00f3w konstrukcji ma\u0142ego teleskopu jest realizowany przy \u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy z przemys\u0142em, g\u0142\u00f3wnie z podwykonawcami z Polski.<\/li>\n<li>Stworzenie konstrukcji ma\u0142ego teleskopu optymalizuj\u0105cej ca\u0142kowite koszty tj. uwzgl\u0119dniaj\u0105cej cen\u0119 jego transportu oraz monta\u017cu na miejscu budowy obserwatorium CTA. Mo\u017cliwe jest to przez m.in. zastosowanie komercyjnie dost\u0119pnych profili, powtarzalno\u015b\u0107 element\u00f3w w ramach ca\u0142o\u015bci projektu obserwatorium, u\u017cycie element\u00f3w niewymagaj\u0105cych spawania na miejscu, czy te\u017c ich transport w standardowych kontenerach.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Wszystkie projekty ma\u0142ych teleskop\u00f3w Czerenkowa opisane s\u0105 na <a href=\"https:\/\/www.cta-observatory.org\/project\/technology\/sst\/\">stronie www CTA<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prototyp ma\u0142ego teleskopu Czerenkowa (SST-1M) realizowany jest ca\u0142o\u015bciowo w Polsce i Szwajcarii, ze znacz\u0105cym udzia\u0142em Czech, i z niewielkim udzia\u0142em Ukrainy i Irlandii. Sie\u0107 takich teleskop\u00f3w jest planowana jako jeden z g\u0142\u00f3wnych element\u00f3w po\u0142udniowego obserwatorium CTA i b\u0119dzie tworzona przez &hellip; <a href=\"https:\/\/obserwatorium-cta.pl\/?page_id=124\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":128,"parent":30,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-124","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/obserwatorium-cta.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/124","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/obserwatorium-cta.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/obserwatorium-cta.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/obserwatorium-cta.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/obserwatorium-cta.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=124"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/obserwatorium-cta.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/124\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":303,"href":"https:\/\/obserwatorium-cta.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/124\/revisions\/303"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/obserwatorium-cta.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/30"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/obserwatorium-cta.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/128"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/obserwatorium-cta.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=124"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}